ROZDZIAŁ 4. CZAS RÓŻNIE WĘDRUJE Z RÓŻNYMI LUDŹMI

PICTURE: STOPWATCH

Nawet jeżeli znamy wiele regułek, ważne jest to, jak radzimy sobie w czasie rzeczywistym. Możemy woleć własne tempo, z czasem i językiem. Aby je osiągnąć, czynimy nasze językowe myślenie ekonomicznym.

 

Nasze ludzkie umysły naturalnie potrafią kojarzyć czas i miejsce (ROZDZIAŁ 1). Paru słówek używa się w angielskim dość często, gdy mowa o miejscach. Są to on, in, oraz to.

 

Do tej pory rozeznaliśmy się w trzech Aspektach, Simple, Progressive oraz Perfect. Zestawmy razem Aspekt i naszą podstawową orientację w przestrzeni fizycznej.

 

Nie trzeba do tego wyobraźni o kosmicznych czy podwodnych statkach. Przecież ludzkie gramatyki ewoluowały na powierzchni planety Ziemi i tu możemy zacząć. ROZDZIAŁ 8.1 zaprasza ciekawych czy rzutkich: mowa o zmiennej kognitywnej podstawowej dla istoty ziemskiej.

 

Tu i teraz, weźmy obrazek jakiego dałoby się użyć, robiąc mapę.

 

PICTURE: A SUBURBAN AREA, AERIAL VIEW

 

Mapy geograficzne pokazują konkretne lokalizacje, a my nie możemy ograniczać naszych gramatyk do okolic w przestrzeni. Przetwórzmy obrazek. Ma symbolizować zakres.

 

PICTURE: IMAGE OF AN AREA PROCESSED INTO AN ABSTRACT EXTENT

 

The Simple: możemy nim wyrażać zwyczaje, myśli, uczucia — to, co się często nie zmienia. Bywa, że robimy coś zazwyczaj, równie dobrze jak… nigdy. Simple pomaga mówić co ogółem istniało, istnieje, bądź myślimy, że będzie istnieć NA mapie kognitywnej.

 

Wyekstrahowaliśmy wzorzec dla Aspektu Simple w ROZDZIALE 3.1.

 

TEXT: THE SIMPLE ASPECT PATTERN

 

PICTURE: LANGUAGE USE EXAMPLES, COGNITIVE VALUE ON

 

Progressive pomaga powiedzieć, że coś było, jest, czy będzie W rozwoju, bądź W toku. Aby zobrazować ten Aspekt, możemy pokazać czynność czy zdolność jako w jakiejś okolicy.

 

PICTURE: LANGUAGE USE EXAMPLES, COGNITIVE VALUE IN

 

Wyekstrahowaliśmy też wzorzec dla Progressive.

 

TEXT: THE PROGRESSIVE ASPECT PATTERN

 

Perfect: możemy nim wyrazić co miało, ma, bądź myślimy, że będzie miało miejsce DO jakiegoś momentu w czasie. Ów moment nie musi oznaczać końca danego stanu, aktywności, czy zdolności. Możemy to porównać do drogi do jakiegoś miejsca. Znamy wzorzec dla Aspektu Perfect.

 

TEXT: THE PERFECT ASPECT PATTERN

 

PICTURE: LANGUAGE USE EXAMPLES, COGNITIVE VALUE TO

*****

Szkoły gramatyki bywa, że się różnią względem form słownych jak on, in, to, czy at, a te bywają i przysłówkami. Ponadto klasyfikuje się przysłówki na te sposobu czy miejsca, czasem jedynie dla podejścia gramatycznego.

 

LINK: WHAT IS LANGUAGE FORM?

Pamiętajmy, że formy słowne to  formy językowe. Po francusku moglibyśmy powiedzieć sur, po niemiecku auf, a po rosyjsku на (w alfabecie łacińskim na), gdzie mówimy on po angielsku.

 

Uznajmy, że używamy ON, IN, oraz TO jako przyimków. Mogą one łączyć nasze myślenie o czasie i języku, jakbyśmy mieli mapę z językowymi znacznikami.

 

Pomysł ma taką samą wartość gdziekolwiek jesteśmy, o dowolnej godzinie, a my nie musimy wertować książek dla własnej gramatyczności.

*****

Rozpoznajemy Aspekty po ich wzorcach. Zawsze budujemy Progressive z be, a Perfect z have. Wszystkie Aspekty mogą łączyć się z will w PRZYSZŁYM Polu Czasu. ROZDZIAŁ 5 pokazuje Aspekt Simple z pomocniczym do.

 

PICTURE: THE SIMPLE, PROGRESSIVE, AND PERFECT ASPECT PATTERNS

PICTURE: 3 ASPECT MAPPING VALUES WITH PATTERNS

*****

Jednocześnie zważmy, że nie budujemy systemu. Język nie jest całością finitywną: nie da się policzyć wszelkich fraz i kolokacji jakie my ludzie potrafimy wytworzyć.

 

 Nasze słówka kluczowe (BE, HAVE, DO, WILL), zakresy czasowe (PRESENT, PAST, FUTURE), oraz wzorce czasów (SIMPLE, PROGRESSIVE, PERFECT), mogą być naszym logicznym zbiorem, lub pakietem.

*****

Takie lingwistyczne pakiety to nie kolekcje. Działają we wzajemnym połączeniu. Zobaczmy na przykładzie.

 

Jake is being mad. He is not really mad. He is really only pretending.

 

PICTURE: VALUES ON AND IN, HE IS MAD, HE IS BEING MAD

John is mad angry now. His investment has not worked.

 

Słówko to be umieszcza nas NA mapie. Nie możemy być W jakiejś okolicy naszej mapy kognitywnej, nie będąc NA mapie.

 

Gdy wybieramy część zakresu na nasz pogląd, zaznaczamy, że nie mamy na myśli całego zakresu:

He is being mad {IN}. He is sane {ON}.

*****

Z gramatyk klasycznych możemy się nauczyć, że używamy the Present Progressive dla tego, co się dzieje „teraz”. Moglibyśmy zacząć kojarzyć Progressive ze słówkami jak „now” czy „then”.

 

Taki pomysł nie przydałby się nam jednak nigdy, by mówić co czujemy czy myślimy. Nawet o bieżącej minucie, słyszy się bądź mówi,

 

I am happy now;
I think I like it now;
(Present Simple).

 

Możemy się nauczyć nadawać zakresy:

I am hating you {IN}.
(Nie znaczy to: I always hate you {ON}).

 

Da się zauważyć, że takie zakresy wyjaśniają wiele codziennych językowych zastosowań. Klasyczne gramatyki mogą je potępiać, gdyż nie podlegają klasycznym wyjaśnieniom. Nasza gramatyka jednak zajmuje się amerykańskim, jaki on jest: tytuł tego rozdziału po angielsku mówi time rambles different, choć klasyczne gramatyki doradzałyby differently.
EMOTICON: SMILE

 

Czy angielski jest amerykański czy brytyjski, pozostaje obiektywną rzeczywistością, iż ludzie żyją NA Ziemi, bywają W geograficznych rejonach, a i uczą się i pamiętają drogi DO miejsc. Kojarzenie tej rzeczywistości i języka nie łamie szkolnych reguł.

 

ROZDZIAŁ 5 dodaje do naszego obrazka Ekspresję. Ekspresja dotyczy form afirmatywnych, pytajnych, bądź negujących.

*****

Popracujmy trochę nad zmiennymi i zakresami. Pomyślmy, jak dotąd podróżowaliśmy, how we have traveled so far. Możemy tu użyć Present Perfect. Wzorcem tym jest tu „have traveled”.

 

PICTURE: TEXT EXTENT, WE HAVE TRAVELED

 

Przegląd tego, co zrobiliśmy do tego punktu naszej podróży, what we have done TO this point, nie wymaga Present Perfect cały czas.

 

Możemy powiedzieć: we made our passage with the Stones of Time; traversed the River of Time; we could see ourselves as on a map; we pictured ourselves in an area; we held in view our way to a place.

 

PICTURE: TEXT EXTENT, HELD, PICTURED, COULD SEE, HAVE TRAVELED

 

Możemy traktować powyższe jak lokalizacje, w których byliśmy podczas podróży. Używamy Past Simple. Naszymi formami są tu „made”, „traversed”, „saw”, „pictured”, „held”, oraz „were”.

 

PICTURE: TEXT EXTENT, WE TRAVERSED THE RIVER OF TIME

 

Tylko gdy chcemy zaznaczyć czynność względem TERAŹNIEJSZOŚCI, używamy Present Perfect. Inaczej, po prostu zostajemy {NA} mapach.

 

W tym rozdziale możemy powiedzieć: we have connected a perspective on the Fields of Time with an abstract map.

 

W rozdziale 5 moglibyśmy powiedzieć: we connected the perspective and abstract mapping in Chapter 4.

 

Moglibyśmy też powiedzieć: we have connected the perspective and mapping, odnosząc się do początku naszej gramatycznej pracy.

 

Dlatego nasz kurs jest „podróżą w gramatyce”: to, gdzie jesteśmy w naszej narracji, może wpływać na gramatyczną formę naszej wypowiedzi o treści.

 

Nasza dalsza praca ma pomóc decydować niezależnie, jak widzimy naszą rzeczywistość i ów pogląd wyrażamy.

*****

To myślenie abstrakcyjne, pojęciowe kieruje gramatycznością wszystkich języków. Potrzebujemy go też dla naszego amerykańskiego. Zobrazujmy Simple, Progressive i Perfect — razem, jako abstrakcyjne zmienne.

 

PICTURE: 3 VARIABLES AS ABSTRACT VALUES

 

Ćwicząc pojęcia, nie musimy ograniczać naszej językowej sprawności do podróży lądowej. Amerykańskim orłom zdarza się wypoczywać w lasach głębokich jak gramatyki języków naturalnych. Znają nieco dalszą drogę. Czy przypatrzymy się orłu w Górach Skalistych?

EMOTICON: SMILE
PICTURE: EAGLES ALSO SOJOURN

 

Od stuleci, ludzie używają symboli dla zachęty do myślenia. Tutejsze pojęcia nie pochodzą od greckiego ANAKSYMANDRA, ale możemy porównać pomysły.

 

PICTURE: EAGLES ROUTE IN THE ROCKIES, VALUES ON, IN, TO, AND AT

 

Orły amerykańskie potrafią latać bardzo wysoko. W naszej gramatyce, orzeł amerykański symbolizuje dobre językowe umiejętności. Orzeł ten jest symbolem narodowym Stanów Zjednoczonych Ameryki.

 

 

Aby rozwinąć wysokie loty, musimy nauczyć się określać nasz językowy zakres i grunt samodzielnie. Jakkolwiek język może wpływać na myślenie, nie ma jak być gramatycznej czy innej reguły dobrej dla regulacji ludzkiej myśli. Nasza droga z językiem nie może wyglądać jak na obrazku niżej.

 

PICTURE: NOT THE WAY THROUGH THE RIVER OF TIME

 

Zapraszam do ćwiczeń (!)
4.1. ĆWICZENIA: PRAKTYKA JĘZYKOWA NA MAPIE.
LINK 4.1. LANGUAGE MAP PRACTICE

*****