Rozdział 6. Możemy wybierać nasze ścieżki w czasie

Witryna w przebudowie

Nie mielibyśmy jak się nauczyć gramatyki bez znajomości językowych elementów. Zintegrowaliśmy cząstki językowe dla Aspektów Simple, Progressive, oraz Perfect. Nie możemy pozostać przy tylko kawałeczkach. Potrzebujemy ćwiczyć całe wzorce.

 

Na początek, porównajmy Aspekty Simple oraz Perfect. Połączyliśmy ich wzorce z wartościami {ON} oraz {TO} (Rozdział 4).

__ESSENCE 3 VALUE with patterns

 

1. Jill left a few minutes ago. {ON, the PAST}, Past Simple

1a. Jill has just left. {TO, the PRESENT}, Present Perfect

 

Jak wybrać między tymi dwoma wzorcami? Kiedy uczymy się języka naturalnie, nie zaczynamy od książkowych przykładów. Uczymy się w sytuacjach. Zbudujmy sobie obraz, dla naszych dość prawdopodobnie przykładów mowy.

 

Możemy wyobrazić sobie małe biuro. Wchodzi do niego mężczyzna. Powiedzmy, że ma na imię Jim. Pyta o kobietę, która tam pracuje. W rzeczywistości, zauważylibyśmy jakieś cechy charakterystyczne, co do Jima. Czy się śpieszy? Czy jest zaniepokojony, czy spokojny? Na jaki sposób mówi ― szybko, wartko, statecznie? Pewnie postrzegalibyśmy porę dnia oraz pogodę. Jest rano, czy popołudnie? Jest ciepło i słonecznie, czy zimno i posępnie? Spodobałoby się nam może dodać parę kropli deszczu na parapecie, do naszego obrazka?

Could this be Jim?

 

Możemy zwizualizować (wzrokowo sobie wyobrazić) osobę która jest w biurze. Powiedzmy iż jest to kobieta, a ma na imię Jin. Jak moglibyśmy ja opisać? Możemy użyć słownika, by znaleźć przynajmniej pięć słów o Jimie i Jin.

 

 

Gramatyka to nie tylko tworzenie językowych form dla gramatycznej TERAŹNIEJSZOŚCI, PRZESZŁOŚCI, czy PRZYSZŁOŚCI. Gramatyka to ogółem językowa umiejętność. Potrzebujemy pracować nad słówkami, czytać i pisać. Nie ma języka bez słówek (!)

__Smiley PNG

 

Czy mogłaby to być Jin?

 

Jim szuka Jill. Spotyka Jin. Pyta ją o Jill (w życiu, imiona o podobnym brzmieniu i pisowni się zdarzają). Jin mogłaby powiedzieć,

 

1. Jill left a few minutes ago.

1a. Jill has just left.

 

W obydwu przypadkach, mogłaby mieć na myśli tę samą Jill opuszczającą biuro o tym samym czasie. Jak zrozumieć różnicę?

 

Wyrażenie 1, “Jill left a few minutes ago”, umieszcza wyjście przez Jill z biura w PRZESZŁOŚCI. Wyrażenie 1a, “Jill has just left, łączy jej wyjście z biura z TERAŹNIEJSZOŚCIĄ.

 

Co ważne, Jin mogłaby wybrać jak mówi o tym samym fakcie, wyjściu przez Jill z biura, które może kojarzyć z pozostawaniem przez Jill jeszcze w budynku, bądź też nie.

 

Nie potrzebujemy zawsze medytować, by dokonywać językowych wyborów.

 

Jin mogłaby także powiedzieć,

1b. She left a few minutes ago ― what a pity you did not come a little earlier. Probably she has gone out of the building by now. (Wyszła parę minut temu, jaka szkoda że nie przyszedł pan troszeczkę wcześniej. Prawdopodobnie już wyszła z budynku: obecność Jill przynależy z PRZESZŁOŚCIĄ.)

 

W drugim przypadku, Jin mogłaby powiedzieć,

1c. Jill has just left ― why don’t you ask at the front desk, she still may be somewhere round. (Właśnie wyszła ― dlaczego nie zapyta pan w recepcji, może jeszcze gdzieś tu jest: obecność Jill przynależy z TERAŹNIEJSZOŚCIĄ, może jeszcze jest w budynku.)

 

Czy Jin różnie postrzega czas, w wyrażeniach 1 oraz 1a? Rozważmy koncepcję taką jak rama czasowa. Pomyślmy o słynnym amerykańskim parku, Yellowstone.

Steamboat Geyser w Parku Narodowym Yellowstone

 

2. Have you ever been in Yellowstone?

2a. Did you go to Yellowstone?

 

Rama czasowa w przykładzie 2 obejmuje PRZESZŁOŚĆ do TERAŹNIEJSZOŚCI. Zapytanie jest o to, czy odwiedziliśmy ten park kiedykolwiek w życiu.

 

Open time frame

 

Moglibyśmy sobie wyobrazić 50-letniego mężczyznę, zapytanego czy był kiedyś w Yellowstone. Rama czasowa obejmowałaby 50 lat jego życia (!)

 

 

Dla tego właśnie powodu, w niektórych językach zdarza się nam napotkać tłumaczenie Present Perfect jako paraleli Past Simple. Nie możemy polegać na przekładzie. Amerykański angielski, tak samo jak każdy naturalny język, to niezależna rzeczywistość. Zasady innych językowych rzeczywistości nie powinny wyznaczać naszego myślenia, mowy, czy pisania po amerykańsku.

 

Rama czasowa w przykładzie 2 jest otwarta. Czas Present Perfect obejmuje co nieco PRZESZŁOŚCI wraz z TERAŹNIEJSZOŚCIĄ. Możemy porównać ćwiczenie 15, naszą praktykę językową na mapie, w rozdziale 4.1.

 

TO a PRESENT ground

 

TO the PRESENT__Exercise 15 comparison

 

 

W przykładzie 2a, rama czasowa dla Simple Past przynależy cała z PRZESZŁOŚCIĄ.

 

ON a PAST ground

 

ON the PAST extent

 

Potrzebujemy zawsze jakiegoś “gruntu w czasie”, by używać zamkniętej ramy i Past Simple. W rozmowach, ludzie naturalnie szukają wspólnego gruntu. Możemy go nazwać naszym gruntem kognitywnym. Możemy zobrazować sobie nasz grunt kognitywny jako powierzchnię. Oto jak możemy sobie wyobrazić naszą rozmowę przed przykładem 2a:

 

Cognitive grounds

 

2b. Have you met your Yellowstone friend?

2c. He moved to Treasure ― yes.

 

Yellowstone i Treasure to sąsiadujące z sobą amerykańskie powiaty. Nasz przyjaciel wprowadza PRZESZŁE odniesienie w czasie. Możemy spróbować tego samego gruntu kognitywnego. Możemy zapytać,

2d. Did you go to the park?

 

 

Do tej pory, zobrazowaliśmy Pola Czasu, by pracować nad gramatyczną TERAŹNIEJSZOŚCIĄ, PRZESZŁOŚCIĄ, oraz PRZYSZŁOŚCIĄ.

 

cropped-past_future_present-e1467584158550.png

 

Zobrazowaliśmy też zakresy dla twierdzenia, przeczenia, czy zapytywania.

 

EXTENTS__COLOR PALETTE

 

Nasze koncepcje i obrazy są tylko po to, by nam pomóc. Nie twierdzimy, że przynależą one z wszystkimi umysłami, czy też są konieczne, by się uczyć.

 

Link to chapter 5. Language texture__The Affirmative, Negative, and Interrogative

 

 

Możemy nazwać nasze grunty kognitywne także gruntami pojęciowymi. Pojęcie może być myślą, bądź słowem. Grunt pojęciowy nie jest oczywiście dosłownie powierzchnią na której dałoby się stać czy siedzieć, ale pozwala na zajmowanie stanowiska ― wyrażanie poglądów i opinii ― przy zastosowaniu gruntu kognitywnego czy pojęciowego. Moglibyśmy rozważyć wypowiedź taką jak,

 

2e. Did you go to Yellowstone National Park, when you met your friend?

 

W codziennej mowie, kiedy znamy nasz kognitywny czy pojęciowy grunt, wypowiedź taka jak 2d byłaby jednak bardziej prawdopodobna. Nie ma ona językowej redundancji, to znaczy, nie mówi niepotrzebnie. W końcu, w rozmowie chodzi o to żeby mieć o czym mówić, a nie wymawiać tyle słów, ile się da.
__Smiley PNG

 

 

Co do językowej ekonomii, moglibyśmy znaleźć książki do gramatyki bądź artykuły mówiące, że tam, gdzie byśmy mieli czas Perfect w brytyjskim, nie mamy go w amerykańskim, bo amerykański angielski „pozbywa się czasów Perfect”. Zastanówmy się nad informacją językową w tym co mówimy.

 

Question

Czym jest informacja językowa? Oczywiście, posługiwanie się językiem to nie zwykłe używanie opcji. Nasze konteksty i okoliczności, wraz z naszymi pamięciami oraz osobowościami, tworzą całe zasoby językowych cech i elementów, które spotykają się jak w informacyjnych pulach.

 

Nasza gramatyka stara się wyciągać wnioski z literatury o naturalnej akwizycji językowej. Dzieci tworzą formy takie jak “no John”, czy “no gone”. Możliwe, że tworzą dla tych form pule informacji.

 

 

Dziecięce zmienne językowe nie przedawniają się wszystkie wraz z dorastaniem. Mogłoby być nawet niemożliwym, nauczyć się zaawansowanych struktur językowych bez kognitywnych podstaw. Gwiazdka poniżej może oznaczać pule informacyjne. Możemy myśleć o tym symbolu jako pokazującym różne językowe cechy i elementy spotykające się w puli.

 

Pool

 

 

Powrócmy do naszej rozmowy w biurze. Istotnie, Amerykanin czy Amerykanka naprawdę mogliby powiedzieć w tym kontekście,

 

2. Jill just left. (To właśnie Jin mówi Jimowi.)

 

Słówko “just” skutecznie zaznacza niedawność. Nie brakuje żadnej informacji językowej w przykładzie 2, kiedy go porównamy z przykładem 1a.

 

1a. Jill has just left.

 

Z drugiej strony, zadawanie pytań w czasach Perfect ― takich jak “Have you ever been in Yellowstone?” ― jest naturalne w amerykańskim. Nie jest prawdą, iż amerykański byłby tym językiem angielskim który wyrzuca Aspekt Perfect.

__Smiley PNG

 

Question

Co by było, gdyby Jin tyko powiedziała, że Jill właśnie wyszła, wiedząc iż Jill nadal jest w biurze? Czy moglibyśmy myśleć o językowej informacji, gdyby Jin kłamała o Jill?

 

Zastanówmy się nad warunkami prawdy. Na przykład, wielu ludzi wie zarówno jak jest przekonanymi, że woda gotuje się w 100 stopniach Celsjusza, 212 stopniach Fahrenheita, czy 373 Kelvina. Jednak są możliwe warunki na Ziemi tak samo jak w przestrzeni kosmicznej, w których nie byłoby to prawdą.

 

Spatialization

Nie potrzebujemy podróżować w kosmosie by się nauczyć amerykańskiego, ale wolno nam przecież wyobrażać sobie i różne światy.

 

Astronaut and the truth

Mówienie “W stu stopniach Celsjusza” może być prawdą przy nastawianiu kuchenki. Mogłoby być kłamstwem na statku kosmicznym, lub innej planecie (!)

 

Ktoś, kto mówi że woda zawsze gotuje się w temperaturach jak podane wyżej, może nie mieć wiedzy o świecie wystarczającej by rozważyć inne okoliczności. Osoba ta nie byłaby kłamcą. By kłamać, trzeba chcieć oszukać.

 

Podobnie, ktoś mówiący że woda gotuje się w stu stopniach może nie znać skal Fahrenheita czy Kelvina. A na koniec, nie zapominając o językowej ekonomii, byłoby zbędnym wymieniać wszystkie znane okoliczności włącznie z kosmosem, by nastawić sobie jak zazwyczaj kuchenkę.

 

Proszę pamiętać, iż Amerykanie używają skali Fahrenheita dla temperatur. Jeżeli Amerykanin mówi że mamy temperaturę sto stopni, nie znaczy to, że się gotujemy.

 

W skali Fahrenheita, normalna temperatura ciała to około 97 do 99 stopni.

__Smiley PNG

Skala Fahrenheita określa puknt zamarzania wody na 32 stopnie, a gotowania się na 212 stopni, przy jednej atmosferze ciśnienia.

 

Library of Congress

 

Czytelnia w Bibliotece Kongresu

Biblioteka Kongresu to narodowa biblioteka Stanów Zjednoczonych. Ma także książki o języku i lingwistyce.

 

Lingwistyka kognitywna mówi, że może istnieć pewna różnica między wiedzą o świecie, a wiedzą o języku. Psycholingwistyka ma takie samo stanowisko. Możemy uczyć się o różnorodnych szkołach lingwistycznych i porównywać ich stanowiska.

 

 

Kłamstwo nie jest pomyłką gramatyczną, a jeżeli chcemy skłamać, i tak musimy operować gramatyką konieczną by mówić bądź pisać, cokolwiek. Poprawność gramatyczna nie gwarantuje prawdy. Niepoprawność prawdy nie wyklucza. Osoba może być początkującą i kłamać bądź mówić prawdę, tak samo jak osoby językowo zaawansowane.

 

Czym jest gramatyka? Gramatyką może być książka. Niektórzy powiedzą, że to regułki które dostajemy by się nauczyć języka. Niektórzy powiedzą, że to coś o czym mówimy bądź piszemy, jak nie jesteśmy w najlepszym nastroju.

 

Możemy określić gramatykę jako zbiór regularności które pomagają strukturyzować językową ekspresję. Czy kłamiąc, czy mówiąc prawdę, potrzebujemy językowej informacji która pozwala stosować gramatykę i struktury językowe.

 

Psycholingwistyka mówi, że możemy mieć gramatykę za naturalne, wrodzone uzdolnienie ludzkiego mózgu. Nie jest przypadkiem, że wszystkie języki mają gramatykę. Część owych gramatyk jest taka sama we wszystkich językach naturalnych.

 

Wszystkie naturalne języki rozróżniają rzeczowniki od czasowników. Gramatyka jest informacją jak rozróżnić funkcje rzeczowników od tych dla czasowników. Funkcje czasownikowe i rzeczownikowe sa uniwersalne, czyli występują we wszystkich językach.

 

Pomyślmy o paru jeszcze przykładach na informację językową.

 

Jealousy

Czy możemy sobie wyobrazić zazdrosnego męża?

 

3. Where have you been?

{TO, the PRESENT}, Present Perfect
PRESENT Perfect Progressive arrow cue OPEN real-time frame

 

3a. I’ve been to the movies.

{TO, the PRESENT}, Present Perfect
PRESENT Perfect Progressive arrow cue OPEN real-time frame

 

3b. Did you enjoy it?

{ON, the PAST}, Past Simple
PAST arrow CLOSED real-time frame

 

Żona mogłaby powiedzieć, szczególnie nie chcąc odpowiadać na zbyt wiele pytań,

 

3c. Actually, I didn’t like it much.

{ON, the PAST}, Past Simple

 

Nie musimy starać się wyglądać jak porterty, by mówić prawdę.

 

W naszych przykładach, żona przygotowywałaby przyjęcie-niespodziankę na urodziny męża. Mogłaby kłamać o kinie. Jej mąż tego nie wie. Jednakowoż, nadal użyliby obydwoje swojej wiedzy językowej, by przejść do zamkniętej ramy czasowej.

 

3b. Did you enjoy it?

{ON, the PAST}, Past Simple

 

3c. Actually, I didn’t like it much.

{ON, the PAST}, Past Simple

 

Rozmowy ogółem potrzebują kognitywnego gruntu.

 

 

Nasza informacja nie przynależy ze sztuczną inteligencją. Przynależy z naturalnym językem. Jeśli po prostu lubimy rozmawiać o komputerach, możemy przyrównać komputerowe użycie wirtualnych wymiarów czy też „światów”, które mogą pomóc w rozwiązywaniu prawdziwych problemów. Informacja to nie tylko wiadomości. To wiedza jak posługiwać się aspektami doświadczenia. Musimy się uczyć, by tę wiedzę zdobyć, a możemy się uczyć na przykładach.

 

 

Czym byłaby informacja językowa w przykładach jak powyżej? Byłoby to odniesienie czasowe. Żona i mąż wiedzą, że mówią o tym samym zakresie czasu. Używają zamkniętej ramy Past Simple, gdyż taki jest ich kognitywny grunt w czasie.

 

Używanie pojęcia oczywiście nie wymaga adoptowania całej szkoły myśli. Możemy być kognitywni a nie być kognitywistami.

 

Zachowanie kognitywne może oznaczać bycie osobą świadomą, opierającą się na wiedzy o fakcie (możemy porównać słownik American Heritage, ahdictionary.com).

 

Kognitywnie, nie zawsze polegamy na zegarac czy zegarkach. Bywa, ze zyskujemy swój grunt kognitwny w czasie mówiac o miejscu place.

 

 

Wobraźmy sobie wakacje w terenie. Zatrzymaliśmy się w motelu. Przez parę dni, jemy śniadanie w motelu, a potem wychodzimy na piesze wycieczki.

 

Route 66

Być może słyszeliśmy o Drodze 66. Jest też nazywana Autostradą Willa Rogersa czy też Główną Ulicą Ameryki. Część oryginalnej autostrady jest teraz narodowa droga krajobrazową. Will Rogers był słynną amerykańską osobowością medialną w latach dwudziestych i trzydziestych.

 

4. Have you had breakfast?
{TO, the PRESENT}, Present Perfect
(Jesteśmy dalej w motelu. Poranek w motelu przynależy z TERAŹNIEJSZOŚCIĄ.)
PRESENT Perfect Progressive arrow cue OPEN real-time frame

 

4a. Did you have breakfast?
{ON, the PAST}, Past Simple
(Jesteśmy na dworze. Dzisiejszy poranek w motelu przynależy z PRZESZŁOSCIĄ.)
PAST arrow CLOSED real-time frame

 

Oczywiście, czas też się nadaje do określania czasu.

 

Clock

 

4. Have you had breakfast?
(Nadal jest rano; nasza rama czasowa jest otwarta.)

Real time open frame

 

Clock2

4a. Did you have breakfast?
(Jest popołudnie; nasza rama czasowa jest zamknięta.)

Real time closed frame

 

Naturalnie, nie potrzebujemy rozkładu jazdy czy grafiku, by pomówić po amerykańsku. Decydując o naszej ramie czasowej, możemy zważać na skutki czegoś. Możemy także wyróżnić nasz wzgląd.

 

Uncle

 

5. He has met Jim’s little cousin.
(Wie, że dzieciak jest bardzo ciekaw świata; podkreślamy wzgląd osobistego wrażenia.)

Real time open frame

 

5a. He met Jim’s little cousin last summer.
(Było to kiedy ostatnio odwiedził Jima; względem jest czas.)

Real time closed frame

 

A-li

 

 

Dlaczego nasza informacja nie przynależy ze sztuczną inteligencją? Komputery nie inicjują mowy. Komputery nie tworzą mowy. Żaden komputer nie ma naszej ludzkiej umiejętności: rozpocząć, uczyć się, oraz myśleć na naszej niedookreślonej.

Infinity symbol

 

Rozdziały siódmy oraz ósmy wprowadzają do rozważań nad nasza formą Simple jako podstawową ludzką zmienną kognitywną, ON.

Link to chapter 8.1. Earthling basic variable and proper egoism

 

 

Pamiętajmy o nasze praktyce dla umysłu z ćwiczenia 4. Dzieciaki tak małe jak A-li, kuzynka Jima, nie mają jeszcze wszelkiej zdolności umysłowej dla języka. To w miarę jak dorastamy, uczymy się świadomie kierować naszymi umysłami. Zapraszam do paru myśli o językowej grawitacji.

Link to chapter 6.1. The Simple and Perfect__The notional ground
__Smiley PNG

Feel welcome to tell me what you think

Reklamy

Zapraszam do dyskusji

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s