9.2. Modalna rama czasowa

Witryna w przebudowie

Pracowaliśmy z ramami czasowymi w Rozdziale 6.2. Kojarzyliśmy owe ramy z naszą znajomością kontekstu. Porównywaliśmy skutki działania kontekstu do grawitacji. Pozwalaliśmy naszej lingwistycznej grawitacji działać, kiedy mieliśmy kognitywny grunt (przykład 7a).

 

Naszym przykładem była pani Règle, przychodząca na lancz między pierwszą a drugą po południu, bądź nie zjawiająca się wcale. Latimer Sauf mógł się wypowiedzieć jak w przykładzie siódmym o 1:30 na przykład, a jak w przykładzie 7a o godzinie 2:30, zależnie od swojej znajomości kontekstu.

 

Examples 7 and 7a

 

Jednakowoż, PRZESZŁE formy Modalne mogą odnosić się do PRZESZŁOŚCI zarówno jak TERAŹNIEJSZOŚCI (Rozdział 9.1). Pomyślmy o nadaniu formom Modalnym zakresu innego niż nasze dotychczasowe pola TERAŹNIEJSZOŚCI, PRZESZŁOŚCI, oraz PRZYSZŁOŚCI.

 

Zaznaczyliśmy sobie nasze logiczne obręby kolorami, w Rozdziale 5. Nasz kolor dla gramatycznego czasu przetrwałby i zimę.

 

TIME REFERENCE EXTENT

 

Nasz kolor dla gramatycznego Aspektu, czyli Simple, Progressive, Perfect, oraz Perfect Progressive, może nam pomóc pamiętać, że kończą się i pochmurne dni.

4 Aspects Variables Extent

 

Możemy kojarzyć nasze Aspekty ze zmiennymi kognitywnymi.

 

ALL ASPECTS MAPPED

 

Do tej pory, nasze czasowniki były regularne bądź niegularne, ale ich formy dla gramatycznego czasu wskazywały na TERAŹNIEJSZOŚĆ bądź PRZESZŁOŚĆ bezpośrednio. Tymczasem, PRESZŁE formy Modalne mogą się odnosić do PRZESZŁOŚCI zarówno jak TERAŹNIEJSZOŚCI. Możemy podejrzewać, że nasza językowa grawitacja z czasownikami Modalnymi będzie jakoś inna, względna. Możemy poszerzyć naszą paletę o kolor herbacianej róży (oczywiście, zachęcam wszystkich do ułożenia własnych palet).

__Smiley PNG
TEA ROSE RELATIIVTY EXTENT

 

Nasze ramy czasowe też będą się musiały inaczej zachowywać, dla takich relatywnych form czasownikowych. Dajmy tej hipotezie kolor niezapominajki.

 

Relative time frames

 

Aby spróbować ram Modalnych, zobrazujmy sobie możliwy kontekst. Jill mieszka na Zachodnim Wybrzeżu. Jej miejsce zamieszkania ma duży pokój wypoczynkowy z widokiem na Pacyfik. Przychodząc z wizytą, można usiąść i popatrzeć na ocean.

 

Better tomorrow

 

Pani Règle odwiedziła już Jill parę razy. Pomyślmy o jej ostatniej wizycie.

 

50. “You could sit down in the lounge, Chantelle. I’ll make us some tea”, says Jill, greeting Madame Règle.

Relative time open frame

 

(Pani Règle ma na imię Chantelle. Możemy pamiętać, że nie jest osobą systematyczną, także z Rozdziału 6.2.)

 

Ażeby nasze hipotetyczne ramy zachowywały się inaczej od tych dla czasu rzeczywistego, a próbując najprościej jak można, pomyślmy o otwartej ramie Modalnej czy względnej, chociaż nie używamy słówka posiłkowego HAVE, we frazie you COULD sit down.

 

 

USA nie jest krajem jednojęzycznym. Miliony ludzi mówią w nim po hiszpańsku, chińsku, francusku, niemiecku, oraz w innych językach. Po francusku mówi wielu ludzi w Louizjanie, Maine, New Hampshire, czy Vermoncie, na przykład. Czy Chantelle Règle mogłaby być amerykanką?

(Nazwisko nie decyduje o osobowości, czy obywatelstwie.)

 

 

Porównajmy teraz nasze zielone ramy czasowe, te dla czasu rzeczywistego (real time). Wskazują go nasze strzałki. Tu jest to TERAŹNIEJSZOŚĆ, możemy też zobaczyć Integrację.

 

50. “You could sit down in the lounge, Chantelle. I’ll make us some tea”, says Jill, greeting Madame Règle.

YOU COULD SIT DOWN IN THE LOUNGE

 

Nasza zielona rama czasowa jest zamknięta na TERAŹNIEJSZOŚCI. Nie używamy słówka posiłkowego HAVE. Nie odnosimy się do żadnego innego czasu niż TERAŹNIEJSZY. Obrazujemy Modalną ramę czasową jako otwartą.

 

Przyjrzyjmy się teraz przykładowi mowy jaką mogłaby się okazać w codziennym języku.

 

51. When you visited Jill, you always could sit down in the lounge and look to the ocean, remembered Chantelle.

 

Wspominając PRZESZŁĄ możność, możemy użyć Modalnej formy tak samo jak dla TERAŹNIEJSZOŚCI, w przykładzie 50.
(Dlatego czasowniki Modalne bywa, że sprawiają osobom uczącym się angielskiego — jakiegokolwiek, czy brytyjskiego, czy amerykańskiego — wiele kłopotu.)
Porównajmy ramy czasowe i strzałki.

 

YOU COULD SIT DOWN IN THE LOUNGE__SHE REMEMBERED

 

Kiedy jesteśmy u kogoś z wizytą i osoba ta mówi nam, że moglibyśmy usiąść (we could sit down), osoba ta czyni nam uprzejmą propozycję. Moglibyśmy więc kojarzyć otwartą ramę Modalną (oczywiście, wraz z formą twierdzącą) z rzeczami i czynnościami ogółem oferowanymi, dozwalanymi, czy możliwymi. Posługując się codzienną mową, moglibyśmy kojarzyć otwartą ramę Modalną z kontekstem otwartym. Rama otwarta z formą przeczącą mówiłaby czego ogółem się nie da, bądź co ogółem nie jest życzeniem czy też w jakiejkolwiek ofercie.

 

YOU COULD SIT DOWN__PRESENT AND PAST EXTENTS

 

Co otwiera ramę czasową w czasie rzeczywistym? Jest to czasownik posiłkowy HAVE. Porównajmy strzałki i ramy czasowe.

YOU MIGHT HAVE LEARNED__PRESENT TIME EXTENT

Niektóre gramatyki powiedzą, że powyższy przykład może korespondować z Present Perfect,

 

You might have learned:
Maybe you have learned;

Present Perfect, nasza otwarta rama czasowa
dla spraw rzeczywistych (real-time).
Real time open frame

 

Co zwiększa trudność z czasownikami Modalnymi, przykład powyżej, który możemy mieć za zmodyfikowany Present Perfect, w innym kontekście mógłby mówić o PRZESZŁOŚCI.

 

Co także ważne, jeżeli użyjemy czasownika Modalnego, nasze uczenie się, czy inna czynność stają się nieco teoretyczne. Dlaczego mieć teorię razem na mapie z prawdziwymi sprawami? Załóżmy, że możemy mieć dla hipotezy dodatkową płaszczyznę.


HAVE__3RD

 

Powróćmy do korespondecji między formą Modalną You might have learned jako zmodyfikowanym czasem Present Perfect, a tą samą formą Modalną jako mówiącą o PRZESZŁOŚCI.

YOU MIGHT HAVE LEARNED__PAST TIME EXTENT

You might have learned:
Maybe you learned;

forma Past Simple, nasza zamknięta rama czasowa
dla spraw rzeczywistych (real-time).

Real time closed frame

 

W rzeczy samej, Modalne formy mogłyby korespondować z otwartą zarówno jak zamkniętą ramą czasową, dla spraw rzeczywistych.

 

W samej formie Modalnej nie ma różnicy, czy ją widzimy jako korespondującą z frazą maybe you have learned (PRESENT Perfect), czy frazą maybe you learned (PAST Simple). Tak czy tak, forma Modalna pozostaje you might have learned.

 

Najwyraźniej, czasowniki Modalne mogą się posługiwać jakimś czasem pomocniczym lub posiłkowym. Spróbujmy naszych wirtualnych słówek, dla analizy. Pamiętajmy o Rozdziale 9.1.

Link to the color code and virtual words

We bimo.

We MAY / MIGHT bimo.

We are bimoing.

We MAY / MIGHT be bimoing.

We have bimoed.

We MAY / MIGHT have bimoed.

We have been bimoing.

We MAY / MIGHT have been bimoing.

 

Możemy użyć rzeczywistego czasownika, w miejsce bimo. Na przykład,
we read,
we are reading,
we have read,
bądź
we have been reading
― wszystkie wskazują na czas rzeczywisty.

 

Fraza taka jak we MAY have been reading nie potwierdza, że przeczytaliśmy nawet jedną stronę. Czas hipotezy nie jest rzeczywistą TERAŹNIEJSZOŚCIĄ. Jest odniesieniem relatywnym do TERAŹNIEJSZOŚCI.

 

Możemy pozostać przy naszym dodatkowym zakresie dla czasu pomocniczego. Rzeczywiste zakresy czasu pozostają na mapach właściwych. Porównajmy,

 

I have learned, oraz

I may have learned.

 

I HAVE LEARNED__I MAY HAVE LEARNED

 

Z Aspektem Perfect nasze zielone, posiłkowe HAVE pomaga mapować jak na rzeczywsite ścieżki czy środowiska. Rama czasowa jest otwarta.

 

Real time open frame

Otwarta rama czasowa dla czasu rzeczywistego.
(Real-time open frame.)

 

HAVE BEEN LEARNING__HAVE LEARNED

 

Dla czasu rzeczywistego, HAVE zawsze wskazuje na coś uprzedniego, coś, co poprzedza. Po angielsku, jeżeli powiemy we have written, powiemy też, że ta czynność zaczęła się w jakimś czasie przed czasem naszego mówienia o niej. Jeżeli powiemy, we will have written, spodziewamy się, iż czynność będzie miała miejsce przed jakimś PRZYSZŁYM momentem.

 

Nasze syntaktyczne wiązania dla HAVE będą zależeć od tego, czy czas w naszej wypowiedzi jest rzeczywisty, czy relatywny.

 

52. She has been reading.
CZAS RZECZYWISTY, REAL TIME

 

52a. She MAY have been reading.
CZAS RELATYWNY, RELATIVE TIME

 

Dla czasu relatywnego czy też względnego, nasze zielone, syntaktyczne HAVE nie mówi o rzeczywistych ścieżkach w czasie, czy też czasu zakresach. Jest czasową kotwicą (a time anchor). Nie otwiera ramy czasowej. Zamyka ją.

Orange handle turned out

41a. I thought the handle MIGHT HAVE / COULD HAVE broken off.
(Nie było mnie tam. Okazało się, że jest dalej na miejscu.)

 

Rama czasowa dla hipotezy jest zamknięta.

Closed frame PASTMożemy zachować nasz czas główny (I thought).

 

Nasze syntaktyczne HAVE tym bardziej będzie wyglądało na chwyt czasu głównego, kiedy pomyślimy o naszej wiedzy co się dzieje. Popracujmy nad przykładem 41, w porównaniu z przykładem 50.

 

52. You COULD HAVE taken care of the handle then.

Closed frame PAST

Moglibyśmy patrzeć na złamany chwyt czy imak, i usłyszeć,

 

52a. I did. Someone else MUST HAVE broken it off.

 

Kiedy względna rama czasowa byłaby otwarta? To ogólna zdolność może się nie poddawać ścisłym czasowym cezurom (caesuras: proszę pamiętajmy o naszej praktyce słownikowej i sprawdźmy słówko caesura w ahdictionary.com).

 

50. When you visited Jill, you always COULD sit down in the lounge and look at the ocean.

Open frame PAST

Let us compare our examples with COCA.

I CAN see.
(Zdolność nie przynależy jedynie z TERAŹNIEJSZOŚCIĄ.)

 

I CAN see an opportunity for this to be actually working.
(Konkretny przypadek przynależy z TERAŹNIEJSZOŚCIĄ, ale zdolność dostrzegania szansy nie.)

 

Kiedy nadajemy ogólnej zdolności zamkniętą ramę relatywną, możemy sugerować że coś się nie stało. Jeżeli powiemy, we “could have sat down”, jest prawdopodobieństwo, że nigdy tego nie zrobiliśmy (we never did.) Jednakowoż, nie możemy mieć PRZESZŁYCH form Modalnych za zwyczajne przeczenie.

 

 

Review

Nie mamy jak być dosłownie “bezczasowi” w tym co robimy, czy mówimy. Możemy mówić o naszej rzeczywistej TERAŹNIEJSZOŚCI, PRZESZŁOŚCI, czy PRZYSZŁOŚCI w czterech Aspektach, Simple, Progressive, Perfect, a także Perfect Progressive. Możemy obrazować Aspekty wartościami ON, IN, TO, oraz AT.

 

ALL ASPECTS MAPPED

 

Nie mamy też jak być zawsze asertywnymi, ze względu na wiedzę, zarówno jak dobre maniery. Czasowniki Modalne dostarczają potrzebnych przybliżeń. Potrafią w tym mediować pomiędzy Czasem a Aspektem aktywności. Możemy powiedzieć, że formy Modalne są relatywne do czasu rzeczywistego, mediując. Nasza niezapominajka nie jest przyłączona do mapy kognitywnej trwale.

HAVE LEARNED__FORGET-ME-NOT

MODAL RELATIVITY__YOU MIGHT HAVE LEARNED__PAST or PRESENT

Zamknięta rama czasu relatywnego,
(Relative-time closed frame.)

 

Wiele języków łączy hipotetyczne i wysublimowane (formalne, uprzejme, oraz ― zależnie od kontekstu ― sprzyjające bądź niechętne) odniesienie, tworząc ogólnie relatywne formy. Mamy więcej praktyki w Rozdziale 10, w którym możemy sobie i pomyśleć co by było, jak byśmy dzisiaj byli Świętymi Mikołajami.

 

 

Jeżeli nauczymy się postrzegać posiłkowe HAVE jako kotwicę czasową, może to znacznie podnieść naszą językową ekonomię. Posiłkowe HAVE wiąże się wtedy zawsze z czasownikiem Modalnym.

 

Maybe we HAVE learned something good. {TO}

Maybe we learned something good. {ON}

 

Fraza relatywna taka jak

We MIGHT HAVE learned something good,

nie rozróżnia zmiennej rzeczywistej {TO} od zmiennej {ON}, jak w przykładach powyżej. Możemy więc pozostać dla Modali przy naszych strzałkach dla Aspektu Simple.

 

WE MIGHT HAVE LEARNED__VARIABLE ON

 

Frazy Modalne będą jednak rozróżniać naszą zmienną {IN}.

 

Maybe we were learning something good. {IN}

Maybe we HAVE been learning something good. {AT}

 

Miejmy na uwadze, że zmienna {AT} jest fuzją (merger) naszych wartości {TO} oraz {IN}, (pamiętajmy Rozdział 8).

 

Utwórzmy frazę relatywną:

We MIGHT HAVE been learning something good.

 

Fraza ta zachowuje zmienną {IN}.

 

Dla czasu relatywnego wystarczy więc, że będziemy harmonizować zmienne {ON} oraz {IN}, zwracając jedynie uwagę, czy nasza relatywna rama czasowa jest otwarta czy zamknięta. Tworzenie hipotezy zawsze zajmuje trochę rzeczywistego czasu, mamy więc czasowniki Modalne na mapie właściwej. Jednak czas w samej hipotezie nie ma jak być czasem rzeczywistym, choć może być przeszły, przyszły, czy teraźniejszy. Stąd mamy w czasie relatywnym pewien stopień uogólnienia.

 

To uogólnienie względem zmiennej {TO}, możemy nazwać naszym Modalnym netem. Netujemy (unieważniamy jako niekonieczną) zmienną Perfect, {TO}, dla form Modalnych. Frazy Modalne staną się znacznie łatwiejsze do utworzenia, a nasze wypowiedzi pozostaną poprawne, jak wedle gramatyk klasycznych (!)

 

(Gdyby zdało się nam to za proste by było prawdziwym, zastanówmy się, czy mógłby być język naturalny w którym utworzenie struktury gramatycznej, a to jakiejkolwiek, mogłoby wymagać sprawdzania tomów filozofii. W każdym języku naturalnym mówimy i piszemy w kontekście, a ten kontekst uzupełnia informację językową jaką przynosi gramatyka.)

 

Względem gramatyki i językowej informacji, w piśmie nadal oznaczamy nasze posiłkowe HAVE na zielono, niezależnie od tego, czy przynosi otwartą czy zamkniętą ramę czasową. Nasze językowe struktury zyskają, jeżeli pozostaniemy z podstawowym rozróżnieniem na czasowniki posiłkowe i węzłowe Gramatyka i tak będzie zawsze wymagać myślenia, nawet jeżeli będzie bardzo ekonomiczna, a nie byłoby dobrym pomysłem uzależniać się od kredek. Będziemy stopniowo zarzucać kolorwanie w piśmie ogółem, w miarę postępu.
__Smiley PNG

 

Także z czasem relatywnym czy hipotetycznym, możemy kontynuować naszą językową podróż wedle zdrowego rozsądku, zasadniczo NA naszych regularnych logicznych zakresach.

 

COULD HAVE BEEN

 

Rozdział 10.2 omawia składnię, dla Modalnych hipotez z wartością {IN} oraz czasem pomocniczym.

 

Zawsze pamiętamy, że naprawdę możemy żyć na tej Ziemi jedynie w rzeczywistej TERAŹNIEJSZOŚCI. Część Czwarta Podróżników ma węzły czasu (nodi of time). Jemma mówi, że absolutnie musimy mieć dobre chwyty, żeby te węzły robić, a Modalny net wraz z relatywnymi ramami to właśnie takie dobre gizma.

 

Jemma smile

 

Prosze pamiętajmy, że nasze językowe sposoby to narzędzia lingwistyczne. W odniesieniu do ludzkich mózgów i umysłów, nie podążamy za pojęciem the language acquisition device (modułu nabywania mowy). Pozostajemy z ludzkimi strukturami i uzdolnieniami językowymi, human language faculties. Człowiek potrafi uczyć się języków i wiele lat po tym, jak dorośnie.

 

Natomiast dzieciaki, robiąc swoje błędy w bezokoliczniku, rzeczywiście mogą być na etapie rozwijania bardziej zaawansowanej językowej logiki, i myśleć o czasie hipotetycznym dla obietnic (ta opowieść zaczyna się w Rozdziale 9.1). My także, jeśli popełnimy błąd, nie musimy tego mieć za koniec świata. W końcu i Jill i Jim mogą się uśmiechnąć (!)

 

Na koniec, możemy nie chcieć “wyrosnąć z kolorów”, jakkolwiek zaawansowane staną się nasze językowe umiejętności. Możemy poszerzyć nasza paletę z Części Pierwszej.

 

PALETTE PART 2

 

Szczególnie przy egzaminach może być warto pamiętać o naszych niezapominajkowych (forget-me-not) ramach czasowych. Przejdźmy teraz do szczegółu Modalnej interakcji i ekonomii (!)

Link to chapter 9.3. Detail on Modal chemistry and economy
Feel welcome to tell me what you think

 

Reklamy

Zapraszam do dyskusji

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s